Đề xuất điều chỉnh cách tính mức đóng BHYT: Cần linh hoạt hơn với thu nhập thực tế

Cử tri kiến nghị thay đổi cách tính

Gửi ý kiến tới Quốc hội tại Kỳ họp thứ 10, cử tri tỉnh An Giang cho rằng việc sử dụng lương cơ sở làm chuẩn tính mức đóng BHYT chưa phù hợp với đời sống của nhiều người dân. Phần lớn lao động tự do không hưởng lương theo hệ số, thu nhập bấp bênh và không ổn định, nên khi mức lương cơ sở điều chỉnh tăng, chi phí tham gia BHYT cũng tăng theo, gây áp lực tài chính và ảnh hưởng đến công tác vận động người dân tham gia.

Đề xuất thay đổi cách tính phí BHYT theo lương cơ sở.

Theo cử tri, cần nghiên cứu phương án linh hoạt hơn, có thể gắn mức đóng với khả năng chi trả hoặc phân nhóm thu nhập để chính sách BHYT phù hợp hơn với thực tế xã hội.

Bộ Y tế: Cách tính hiện hành bảo đảm thống nhất chính sách

Phản hồi kiến nghị, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết, Luật BHYT và các nghị định hướng dẫn đã quy định rõ cách tính mức đóng theo từng nhóm đối tượng. Người lao động có hợp đồng tại cơ quan, doanh nghiệp đóng BHYT dựa trên tiền lương tháng thực tế ghi trong hợp đồng. Trong khi đó, nhóm tham gia theo hộ gia đình – chủ yếu là người không hưởng lương cố định – đóng BHYT dựa trên lương cơ sở.

Theo Bộ Y tế, việc dùng lương cơ sở làm căn cứ giúp bảo đảm tính thống nhất, đồng thời tạo thuận lợi cho Nhà nước trong việc xác định mức hỗ trợ từ ngân sách, bởi các chính sách hỗ trợ hiện nay đều dựa trên cùng một hệ quy chiếu.

Mức đóng và cơ chế giảm trừ hiện nay

Hiện mức đóng BHYT theo hộ gia đình được tính bằng 4,5% lương cơ sở. Với mức lương cơ sở 2,34 triệu đồng/tháng (áp dụng từ 1.7.2024), người thứ nhất trong hộ phải đóng 105.300 đồng/tháng, tương đương hơn 1,2 triệu đồng/năm.

Để giảm gánh nặng tài chính, chính sách BHYT áp dụng cơ chế giảm trừ theo số người trong hộ:

• Người thứ nhất: 100%

• Người thứ hai: 70%

• Người thứ ba: 60%

• Người thứ tư: 50%

• Từ người thứ năm trở đi: 40%

Ngoài ra, các địa phương được phép sử dụng ngân sách và nguồn hợp pháp khác để hỗ trợ thêm mức đóng cho người dân.

Nhiều địa phương chủ động hỗ trợ người dân

Thực tế, nhiều tỉnh, thành đã ban hành chính sách riêng nhằm mở rộng diện bao phủ BHYT. Hà Nội và TP HCM hỗ trợ 100% mức đóng cho người thuộc hộ cận nghèo và người mới thoát cận nghèo. Một số địa phương như Quảng Ninh còn mua thẻ BHYT cho đồng bào dân tộc thiểu số và người cao tuổi chưa có lương hưu; các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh nâng mức hỗ trợ cho nhóm làm nông, lâm, ngư nghiệp có mức sống trung bình.

Cân nhắc điều chỉnh nhưng giữ mục tiêu bao phủ toàn dân

Bộ Y tế đánh giá, so với nhiều quốc gia có điều kiện kinh tế tương đồng, mức đóng BHYT của Việt Nam vẫn ở mức thấp, trong khi quyền lợi khám chữa bệnh khá toàn diện. Tuy nhiên, trước những kiến nghị từ thực tiễn, việc nghiên cứu điều chỉnh cách tính theo hướng linh hoạt hơn được xem là cần thiết để vừa bảo đảm công bằng, vừa khuyến khích người dân tham gia BHYT bền vững.

Theo Bộ Y tế, BHYT không chỉ là nghĩa vụ mà còn là “tấm lá chắn” tài chính, chia sẻ rủi ro khi người dân không may ốm đau, bệnh tật và cần tiếp tục được hoàn thiện để phù hợp hơn với đời sống kinh tế – xã hội.

TH (Lao động)