Sở Y tế TP.HCM: Vai trò bệnh viện đa khoa và bệnh viện chuyên khoa trong Chương trình kết nối bệnh viện với trạm y tế

Qua đó, tri thức, kinh nghiệm và năng lực chuyên môn của hệ thống bệnh viện được đưa đến gần y tế cơ sở hơn, giúp người dân được chăm sóc liên tục từ cộng đồng đến bệnh viện và từ bệnh viện trở về cộng đồng.

Việc kết nối bệnh viện với trạm y tế không thực hiện theo một mô hình giống nhau cho tất cả bệnh viện. Căn cứ chức năng, thế mạnh chuyên môn và phạm vi phục vụ, cần phân định rõ vai trò của bệnh viện đa khoa và bệnh viện chuyên khoa, qua đó hình thành đồng thời hai mạng lưới hỗ trợ: mạng lưới đồng hành toàn diện theo địa bàn và mạng lưới hỗ trợ chuyên khoa từ cấp bệnh viện chuyên sâu đến y tế cơ sở trên phạm vi toàn Thành phố.

1. Bệnh viện đa khoa: đồng hành toàn diện với các trạm y tế được phân công

Mỗi bệnh viện đa khoa được phân công một số trạm y tế để đồng hành thường xuyên, toàn diện và lâu dài, trở thành điểm tựa chuyên môn trực tiếp của các trạm y tế trên địa bàn. Hoạt động kết nối tập trung vào 3 nhóm chính:

Thứ nhất, nâng cao năng lực của trạm y tế. Bệnh viện khảo sát nhu cầu thực tế của từng trạm; tổ chức đào tạo, huấn luyện, cập nhật kiến thức và kỹ năng thực hành cho bác sĩ, nhân viên y tế; chuyển giao các kỹ thuật phù hợp; đồng thời tổ chức luân phiên bác sĩ bệnh viện xuống làm việc tại trạm. Mục tiêu quan trọng không phải chỉ tăng số lượt bác sĩ bệnh viện xuống hỗ trợ, mà là sau từng giai đoạn, trạm y tế phải thực hiện được thêm những kỹ thuật và giải quyết được thêm những vấn đề sức khỏe mà trước đây chưa làm được.

Thứ hai, kết nối chuyên môn thường xuyên. Thiết lập kênh liên lạc trực tiếp giữa bác sĩ bệnh viện và bác sĩ trạm y tế để tư vấn, hội chẩn từ xa và hỗ trợ xử trí các trường hợp vượt quá kinh nghiệm của bác sĩ tại trạm. Bác sĩ trạm y tế phải biết rõ khi cần hỗ trợ thì liên hệ ai, bằng cách nào và được phản hồi trong thời gian bao lâu.

Thứ ba, kết nối hành trình người bệnh. Bệnh viện và trạm y tế xây dựng cơ chế chuyển người bệnh hai chiều. Trường hợp vượt khả năng chuyên môn của trạm được tư vấn và chuyển đến đúng nơi cần thiết; ngược lại, người bệnh sau khi điều trị ổn định tại bệnh viện được kết nối trở lại trạm y tế để tiếp tục quản lý bệnh mạn tính, phục hồi chức năng, theo dõi sau xuất viện và chăm sóc tại cộng đồng.

Như vậy, trách nhiệm của bệnh viện đa khoa không dừng ở việc “hỗ trợ trạm y tế”, mà là cùng chịu trách nhiệm nâng cao năng lực chăm sóc sức khỏe ban đầu của các trạm y tế được phân công.

2. Bệnh viện chuyên khoa: xây dựng mạng lưới chuyên khoa từ chuyên sâu đến cộng đồng

Đối với các bệnh viện chuyên khoa, không nhất thiết phân công cố định một bệnh viện phụ trách một nhóm trạm y tế như bệnh viện đa khoa. Thay vào đó, mỗi bệnh viện chuyên khoa đầu ngành cần chịu trách nhiệm xây dựng và vận hành mạng lưới hỗ trợ chuyên môn trong lĩnh vực chuyên khoa của mình, kết nối trực tiếp đến các trạm y tế trên toàn Thành phố.

Các bệnh viện sản, nhi, tim mạch, ung bướu, tâm thần, mắt, tai mũi họng, da liễu, phục hồi chức năng và các chuyên khoa khác cần xây dựng “gói hỗ trợ chuyên khoa cho trạm y tế”, tập trung vào những vấn đề sức khỏe thường gặp mà tuyến cơ sở cần phát hiện và xử trí sớm.

Hoạt động tập trung vào bốn nội dung chủ yếu: đào tạo chăm sóc bệnh chuyên khoa tại y tế cơ sở và cộng đồng; tư vấn và hội chẩn từ xa; chuyển giao kỹ thuật chăm sóc bệnh chuyên khoa phù hợp; hỗ trợ sàng lọc, phát hiện sớm và chuyển tuyến đúng chuyên khoa.

Điểm quan trọng là phải thiết lập được đường dây chuyên môn trực tiếp giữa chuyên gia bệnh viện chuyên khoa và bác sĩ tại trạm y tế. Khi bác sĩ trạm gặp một trường hợp nghi ngờ bệnh lý chuyên khoa, có thể trao đổi trực tiếp với mạng lưới chuyên gia để được tư vấn: tiếp tục theo dõi tại trạm, thực hiện thêm xét nghiệm hoặc thăm dò nào, hay cần chuyển người bệnh đến bệnh viện.

Qua đó, bệnh viện chuyên khoa không chỉ tiếp nhận người bệnh khi bệnh đã nặng, mà phải từng bước đưa năng lực chuyên khoa đi ngược về cộng đồng, giúp tuyến y tế cơ sở nhận diện bệnh sớm hơn, xử trí ban đầu tốt hơn, biết khi nào cần hội chẩn và chuyển người bệnh đến đúng chuyên khoa, đúng thời điểm.

Ở chiều ngược lại, khi người bệnh đã được điều trị ổn định tại bệnh viện, những trường hợp không còn cần chăm sóc chuyên sâu phải được kết nối trở lại trạm y tế để tiếp tục theo dõi, quản lý bệnh mạn tính, chăm sóc sau xuất viện, phục hồi chức năng và hỗ trợ tuân thủ điều trị. Bệnh viện có trách nhiệm cung cấp đầy đủ thông tin và hướng dẫn kế hoạch chăm sóc tiếp theo; đồng thời tiếp tục hỗ trợ chuyên môn cho bác sĩ trạm y tế khi cần thiết.

Như vậy, mối liên kết giữa bệnh viện chuyên khoa và trạm y tế phải là mối liên kết hai chiều và liên tục: đưa tri thức, năng lực chuyên khoa từ bệnh viện về cộng đồng; chuyển người bệnh lên bệnh viện khi thực sự cần thiết; và đưa người bệnh trở về y tế cơ sở ngay khi tình trạng đã ổn định.

Đây chính là cách hình thành một hành trình chăm sóc khép kín “cộng đồng → bệnh viện → cộng đồng”, trong đó người bệnh luôn được hệ thống y tế tiếp tục theo dõi và chăm sóc, thay vì kết thúc mối liên hệ sau mỗi lần khám hoặc xuất viện.

3. Cả bệnh viện đa khoa và bệnh viện chuyên khoa đồng hành cùng trạm y tế trong chăm sóc sức khoẻ người dân tại y tế cơ sở

Theo cách tổ chức này, mỗi trạm y tế có một bệnh viện đa khoa đồng hành chính, nhưng không chỉ được hỗ trợ bởi một bệnh viện.

Phía sau mỗi trạm y tế sẽ hình thành hai lớp hỗ trợ:

- Bệnh viện đa khoa – Trạm y tế: hỗ trợ toàn diện, thường xuyên, theo địa bàn.

- Bệnh viện chuyên khoa – Trạm y tế: hỗ trợ  theo từng lĩnh vực chuyên môn, trên phạm vi toàn mạng lưới y tế cơ sở trên địa bàn Thành phố.

Như vậy, một bác sĩ tại trạm y tế khi khám một người bệnh tăng huyết áp hoặc đái tháo đường có bệnh viện đa khoa đồng hành phía sau; khi gặp vấn đề về sản khoa, nhi khoa, tâm thần, mắt, ung bướu hay một chuyên khoa khác, bác sĩ đó đồng thời có thể tiếp cận mạng lưới chuyên gia thuộc các chuyên khoa tương ứng của Thành phố.

Đây chính là bước chuyển từ “phân công bệnh viện hỗ trợ trạm y tế” sang “xây dựng mạng lưới chuyên môn bao phủ trạm y tế”.

Mục tiêu cuối cùng là để không một trạm y tế nào hoạt động đơn độc. Khi người dân bước vào một trạm y tế, phía sau trạm không chỉ là một bác sĩ hay một cơ sở y tế nhỏ, mà là cả mạng lưới bệnh viện đa khoa và bệnh viện chuyên khoa của Thành phố cùng hỗ trợ.

Đưa năng lực bệnh viện đến trạm y tế không có nghĩa là đưa tất cả chuyên gia xuống trạm; quan trọng hơn là làm cho tri thức, kinh nghiệm và năng lực chuyên môn của cả hệ thống bệnh viện luôn hiện diện phía sau mỗi bác sĩ y tế cơ sở khi người dân cần.

Theo Sở Y tế