Kỳ thi đánh giá năng lực hành nghề y: Tâm thế ‘người trong cuộc’ trước ngưỡng cửa đổi mới

Theo lộ trình thực hiện Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 và Nghị định 96/2023/NĐ-CP, từ tháng 12/2027, 4 nhóm đối tượng gồm: bác sĩ Y khoa, bác sĩ Răng - Hàm - Mặt, bác sĩ Y học cổ truyền và bác sĩ Y học dự phòng sẽ phải trải qua kỳ kiểm tra đánh giá năng lực do Hội đồng Y khoa Quốc gia tổ chức. Đây là yêu cầu bắt buộc đối với những người đã hoàn thành thời gian thực hành theo quy định trước khi chính thức bước vào môi trường hành nghề chuyên nghiệp.

Áp lực từ những "người mở hàng"

Trường Đại học Y Hà Nội - cơ sở đào tạo y khoa trọng điểm và đầu tàu của hệ thống y tế cả nước với bề dày hơn 124 năm lịch sử. Là đơn vị giữ vai trò chủ chốt trong việc cung ứng nhân lực chất lượng cao, quy mô đào tạo của nhà trường hiện đã vươn tới ngưỡng hơn 16.000 học viên và sinh viên.

Đáng chú ý, theo bảng xếp hạng uy tín quốc tế Times Higher Education (THE) năm 2026, Trường Đại học Y Hà Nội tiếp tục khẳng định vị thế dẫn đầu toàn quốc về chỉ số Chất lượng giảng dạy (Teaching) với 32.0 điểm.

Ghi nhận của PV Báo Sức khỏe và Đời sống cho thấy, tại môi trường học thuật tinh hoa này, tâm lý chung của sinh viên năm cuối - những người thuộc khóa 2020-2026 sẽ trực tiếp "mở hàng" cho kỳ thi năm 2027 đang có sự đan xen giữa quyết tâm khẳng định năng lực và những nỗi lo về một kỳ thi chưa có tiền lệ.

Sinh viên Vũ Quốc Trung (Lớp YK2 khóa 2020 - 2026, ngành Bác sĩ Y khoa) chia sẻ: "Là thế hệ đầu tiên đối diện với kỳ thi sát hạch quốc gia, thú thực em cảm thấy khá lo lắng. Áp lực lớn nhất chính là cảm giác mơ hồ khi chưa có tiền lệ cũng như đề thi minh họa để tham khảo. So với các khóa đi trước, lộ trình của chúng em căng thẳng hơn rất nhiều khi phải vượt qua "chuỗi" 3 kỳ thi quan trọng bậc nhất chỉ trong vòng một năm là thi tốt nghiệp, thi nội trú và thi sát hạch quốc gia".

Sau gần 6 năm miệt mài trên giảng đường và bệnh viện, điều khiến Trung trăn trở nhất không phải là độ khó của kiến thức mà chính là sự bỡ ngỡ về hình thức sát hạch mới. Tuy nhiên, Trung cho biết một điểm tựa giúp sinh viên vững tâm hơn là việc đang theo học chương trình đổi mới. Các bài thi hiện nay đã được xây dựng hoàn toàn dựa trên các ca bệnh lâm sàng thực tế, giúp người học làm quen với tư duy đánh giá năng lực hành nghề ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

Theo lộ trình thực hiện Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 và Nghị định 96/2023/NĐ-CP, từ tháng 12/2027, 4 nhóm đối tượng gồm: bác sĩ Y khoa, bác sĩ Răng - Hàm - Mặt, bác sĩ Y học cổ truyền và bác sĩ Y học dự phòng sẽ phải trải qua kỳ kiểm tra đánh giá năng lực do Hội đồng Y khoa Quốc gia tổ chức.

Cùng chung tâm thế nhưng ở góc nhìn định hướng hội nhập, sinh viên Trần Tiến Long (Lớp Răng - Hàm - Mặt khóa 2020 – 2026, ngành Bác sĩ Răng - Hàm - Mặt) nhìn nhận: "Lo ngại "học một đằng, thi một nẻo" là tâm lý dễ hiểu khi đứng trước một sự thay đổi lớn. Nhưng tại Trường Đại học Y Hà Nội, chúng em vốn đã quen thuộc với môi trường lý thuyết luôn đi liền với lâm sàng thực tiễn. Khoảng cách lớn nhất lúc này chính là áp lực phải hệ thống hóa khối lượng kiến thức khổng lồ của cả 6 năm học để đáp ứng tiêu chuẩn chuẩn hóa quốc gia".

Theo Tiến Long, việc vượt qua kỳ thi này giống như sở hữu một tấm "giấy thông hành" uy tín, giúp bác sĩ trẻ tự tin hơn khi đứng trước bệnh nhân và bình đẳng trong môi trường quốc tế.

Sinh viên năm cuối ngành Răng - Hàm - Mặt cho biết, mong muốn lớn nhất của các sinh viên lúc này là sớm nhận được ma trận đề thi, bộ đề minh họa và hướng dẫn về hình thức thi OSCE (kỳ thi lâm sàng có cấu trúc khách quan). Những thông tin này sẽ là "kim chỉ nam" vô cùng quan trọng để sinh viên có thể ôn luyện có trọng tâm, chuẩn bị tâm thế vững vàng nhất cho kỳ thi mang tính bước ngoặt.

Chuẩn hóa năng lực - mắt xích tất yếu trong đào tạo

Giải đáp những trăn trở của người học, trao đổi với PV Báo Sức khỏe và Đời sống, GS.TS Nguyễn Hữu Tú - Ủy viên Hội đồng Y khoa Quốc gia, Hiệu trưởng Trường Đại học Y Hà Nội khẳng định, nội dung đánh giá năng lực được xây dựng dựa trên việc tham khảo kinh nghiệm quốc tế có chọn lọc, đồng thời bám sát các chuẩn năng lực quốc gia đã ban hành và điều kiện thực tiễn của Việt Nam.

Theo GS.TS Nguyễn Hữu Tú, trên thế giới không có một mô hình đánh giá duy nhất; mỗi quốc gia sẽ có phương thức tổ chức riêng nhằm bảo đảm sự tương thích với hệ thống đào tạo và quản lý hành nghề đặc thù.

GS.TS Nguyễn Hữu Tú nhấn mạnh: "Đào tạo y khoa là một quá trình liên tục, kéo dài đến khi người thầy thuốc đủ năng lực hành nghề ở trình độ chuyên khoa, trong đó, 6 năm đào tạo bác sĩ đa khoa chỉ là nền tảng ban đầu. Vì vậy, kỳ kiểm tra năng lực quốc gia chỉ là một mắt xích trong toàn bộ tiến trình đào tạo, không phải điểm kết thúc".

Phân tích về ý nghĩa của đổi mới này, lãnh đạo Trường Đại học Y Hà Nội cho rằng một kỳ kiểm tra cấp giấy phép hành nghề chuẩn mực cần bảo đảm đạt được bốn mục tiêu chính, gồm: bảo vệ an toàn cho người bệnh; thiết lập chuẩn năng lực thống nhất trên toàn quốc; tạo điều kiện cho hành nghề và đào tạo sau đại học; đồng thời tăng tính tương thích với chuẩn mực quốc tế. Dự kiến, kỳ thi sẽ được tổ chức tại 6 vùng trên cả nước nhằm tạo thuận lợi tối đa cho thí sinh.

Về lộ trình cụ thể, năm 2027, kỳ thi đầu tiên dự kiến diễn ra vào tháng 12 để bảo đảm quyền lợi cho người tốt nghiệp. Từ năm 2028, kỳ thi sẽ được tổ chức đều đặn hai đợt mỗi năm vào tháng 3 và tháng 10. Hội đồng Y khoa Quốc gia cũng sẽ xây dựng ngân hàng đề thi chuẩn hóa, hệ thống quản trị thi cùng quy trình đăng ký, tổ chức, chấm thi và các quy chế pháp lý liên quan theo hướng minh bạch, chặt chẽ.

Đặc biệt, GS.TS Nguyễn Hữu Tú nhấn mạnh, trong khi nhiều ngành học khác việc kiểm định chương trình có thể chưa mang tính bắt buộc, thì đối với khối ngành Khoa học sức khỏe, đây là yêu cầu tiên quyết. Bởi đào tạo nhân lực y khoa không đơn thuần là tạo ra nguồn lao động, mà là đào tạo "lực lượng đặc biệt" của hệ thống y tế - những người trực tiếp tác động và quyết định đến sức khỏe, tính mạng của người dân.

Theo Sức khoẻ và Đời sống