Ứng dụng AI trong sàng lọc bệnh võng mạc đái tháo đường: Mở rộng cơ hội bảo vệ thị lực

Tại Hội nghị Khoa học Bệnh viện Nội tiết Trung ương lần thứ XVI diễn ra ngày 11 – 12/9/2026, chuyên đề “Bệnh võng mạc đái tháo đường tại Việt Nam: Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong sàng lọc và lộ trình từ phát hiện đến điều trị” đã thu hút sự quan tâm của nhiều chuyên gia, bác sĩ và cán bộ y tế. Chuyên đề do TS.BS Daniel E. Maidana (Đại học Illinois Chicago, Hoa Kỳ) trình bày, tập trung vào những giải pháp công nghệ mới trong phát hiện sớm và quản lý biến chứng mắt ở người bệnh đái tháo đường.

Biến chứng âm thầm nhưng có thể gây mất thị lực

Theo các chuyên gia, bệnh võng mạc đái tháo đường thường diễn tiến âm thầm, khiến nhiều người bệnh không nhận biết được những tổn thương đang xảy ra bên trong mắt. Khi xuất hiện các triệu chứng như nhìn mờ, giảm thị lực hoặc xuất hiện các điểm đen trước mắt, bệnh có thể đã bước sang giai đoạn nặng hơn. Chính vì vậy, việc khám mắt định kỳ và sàng lọc sớm được xem là yếu tố then chốt trong quản lý người bệnh đái tháo đường.

Tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương, công tác chăm sóc mắt đang được lồng ghép vào quá trình quản lý tổng thể bệnh nội tiết – chuyển hóa. Thay vì chỉ can thiệp khi người bệnh đã xuất hiện triệu chứng, bệnh viện hướng tới việc phát hiện sớm các tổn thương võng mạc ngay từ những giai đoạn đầu.

AI hỗ trợ nâng cao hiệu quả sàng lọc

Trong bối cảnh số lượng người bệnh cần được theo dõi ngày càng lớn, AI đang mở ra cơ hội mở rộng hoạt động sàng lọc mà vẫn đảm bảo chất lượng chuyên môn. Thông qua việc phân tích hình ảnh đáy mắt, các nền tảng AI có thể hỗ trợ nhận diện những dấu hiệu bất thường, giúp nhân viên y tế sớm phát hiện các trường hợp có nguy cơ cao để chuyển đến đánh giá chuyên sâu.

Theo thông tin được chia sẻ tại hội nghị, trong quý II/2026, Bệnh viện Nội tiết Trung ương đã thực hiện gần 4.000 lượt chụp ảnh đáy mắt cho người bệnh và tăng cường ứng dụng nền tảng Cybersight AI trong hỗ trợ đọc kết quả. Việc ứng dụng công nghệ góp phần nâng cao khả năng phát hiện sớm tổn thương võng mạc do đái tháo đường, từ đó tạo điều kiện để người bệnh được theo dõi và điều trị kịp thời.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng AI không thay thế vai trò của bác sĩ. Công nghệ chỉ đóng vai trò hỗ trợ phân tích dữ liệu và hình ảnh, trong khi quyết định chuyên môn cuối cùng vẫn thuộc về đội ngũ y tế.

Hướng tới mô hình chăm sóc mắt toàn diện

Một trong những nội dung được nhấn mạnh tại hội nghị là xây dựng lộ trình chăm sóc mắt toàn diện cho người bệnh đái tháo đường. Theo đó, sàng lọc chỉ là bước khởi đầu trong chuỗi chăm sóc liên tục gồm phát hiện sớm, đánh giá chuyên khoa, phân tầng nguy cơ, theo dõi và điều trị lâu dài.

Các chuyên gia cho rằng giá trị thực sự của công nghệ không nằm ở việc xác định có hay không tổn thương võng mạc, mà ở khả năng kết nối người bệnh với các bước chăm sóc tiếp theo, từ đánh giá chuyên khoa, theo dõi định kỳ đến điều trị khi cần thiết.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bệnh viện Nội tiết Trung ương đang triển khai nhiều hoạt động nhằm nâng cao năng lực chăm sóc mắt cho người bệnh đái tháo đường, bao gồm đào tạo nhân lực, chuẩn hóa quy trình chuyên môn, tăng cường truyền thông giáo dục sức khỏe và mở rộng hợp tác quốc tế.

Tăng cường hợp tác quốc tế trong chăm sóc mắt

Tháng 10/2025, Bệnh viện Nội tiết Trung ương được Bộ Y tế phê duyệt triển khai Dự án “Hỗ trợ tăng cường chăm sóc mắt toàn diện cho cộng đồng tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương” do Tổ chức Project Orbis International, Inc. (Hoa Kỳ) tài trợ không hoàn lại. Dự án hướng tới mục tiêu ngăn ngừa mù lòa do bệnh võng mạc đái tháo đường và các bệnh lý mắt liên quan đến nội tiết – chuyển hóa.

Trong khuôn khổ dự án, nhiều hoạt động đã được triển khai như đào tạo bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên; tăng cường ứng dụng AI; xây dựng quy trình chuyên môn và đẩy mạnh công tác truyền thông nhằm nâng cao nhận thức của người bệnh về tầm quan trọng của việc khám mắt định kỳ.

Các chuyên gia nhận định, bảo vệ thị lực cho người bệnh đái tháo đường không chỉ phụ thuộc vào công nghệ mà còn cần sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ nội tiết, bác sĩ nhãn khoa, điều dưỡng, kỹ thuật viên cùng sự chủ động của chính người bệnh trong việc theo dõi sức khỏe định kỳ. Việc phát hiện sớm, theo dõi đúng và điều trị kịp thời vẫn là những yếu tố quyết định giúp hạn chế nguy cơ mất thị lực do bệnh võng mạc đái tháo đường.