Ca can thiệp bào thai cho người Singapore: Khi Việt Nam trở thành điểm tựa cuối cùng

Ngày 28/5, với sự phối hợp chặt chẽ của các chuyên gia Bệnh viện Nhi Đồng 1, Bệnh viện Từ Dũ (TPHCM) đã thực hiện thành công ca can thiệp tim bào thai phức tạp bậc nhất từ trước tới nay do nhiều yếu tố bất lợi liên quan đến tuổi thai, giải phẫu tim và tư thế thai nhi.

Đây là ca khó nhất trong tổng số 9 ca từng được can thiệp tại Bệnh viện Từ Dũ. Ca can thiệp không chỉ mở ra hy vọng sống cho thai nhi mắc dị tật tim bẩm sinh nặng mà còn là dấu mốc cho bước tiến quan trọng của y học bào thai Việt Nam.

Theo đó, thai phụ K.W.S. (41 tuổi, quốc tịch Singapore) mang thai lần đầu sau hơn 10 năm hiếm muộn nhờ phương pháp thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). Hành trình thai kỳ của thai phụ khởi đầu tại các bệnh viện lớn như KK Women's and Children's Hospital và Singapore General Hospital - nơi thai nhi được phát hiện bất thường về tim từ tuần thứ 18.

Ca thông tim xuyên bào thai cho thai phụ người Singapore được đánh giá là ca khó nhất từ trước tới nay. Ảnh: BVCC.

Ở tuần 21, kết quả siêu âm tim thai cho thấy những dấu hiệu đáng lo ngại, thai nhi hẹp van động mạch chủ nặng, van hai lá dày, hở van hai lá nặng và thiểu sản thất trái.

Các bác sĩ tại Singapore khuyên thai phụ nên "chấm dứt thai kỳ" vì bệnh tim bẩm sinh của thai nhi quá nặng, không có cơ hội sống.

Tuy nhiên, với khát khao được làm mẹ và niềm tin vào y học hiện đại, chị K. cùng bác sĩ đã tìm kiếm các lựa chọn can thiệp tim bào thai trên phạm vi quốc tế. Cơ hội cuối cùng mở ra khi chị biết đến Bệnh viện Từ Dũ – cơ sở đầu tiên và duy nhất tại Đông Nam Á có thể thực hiện kỹ thuật này.

Việt Nam – điểm tựa cuối cùng của người mẹ Singapore

Ngày 5/5, chị đặt chân đến TPHCM với tâm thế "còn nước còn tát". Các bác sĩ tại Bệnh viện Từ Dũ đánh giá đây là ca đặc biệt khó do tuổi thai còn nhỏ (22 tuần), van động mạch chủ gần như không có lỗ mở, thành thất trái dày, đường thoát thất chỉ 1.4mm – nhỏ nhất từ trước đến nay gây khó khăn cho việc xuyên kim. Đồng thời, tư thế thai nằm sấp cố định, bánh nhau mặt trước – tất cả đều khiến việc tiếp cận tim thai trở nên gần như bất khả thi.

Quyết định can thiệp rất khó khăn khi tỷ lệ thành công thấp. Ảnh: BVCC.

Ngày 20/5, cuộc hội chẩn liên viện giữa Bệnh viện Từ Dũ, Bệnh viện Nhi Đồng 1 cùng các chuyên gia từ Ý và Úc được tổ chức. Các chuyên gia cho rằng, nếu không can thiệp, đứa trẻ gần như chắc chắn không qua khỏi. Nhưng nếu can thiệp thất bại, thai có thể tử vong ngay trong tử cung và người mẹ sau 10 năm hy vọng sẽ "trắng tay".

Sau hơn 2 giờ thảo luận, các chuyên gia quyết định tiến hành can thiệp nong van động mạch chủ ngay trong tử cung, mặc dù biết tỷ lệ thành công chỉ khoảng 60% và rủi ro là rất cao nhưng gia đình và ê-kip vẫn quyết định không từ bỏ.

Ngày 22/5, cuộc can thiệp đầu tiên diễn ra trong im lặng căng thẳng. Hơn 20 y bác sĩ thuộc các chuyên ngành sản, tim mạch, siêu âm, gây mê, hồi sức túc trực. Nhưng sau 2 giờ nỗ lực, ê-kip không thể tiếp cận tim do tư thế thai cố định. Ca can thiệp buộc phải tạm ngưng. Không ai bỏ cuộc, đội ngũ chuyên gia quyết định can thiệp lần 2 khi điều kiện thuận lợi hơn.

BS.CKII Trần Ngọc Hải - Giám đốc Bệnh viện Từ Dũ - cho rằng, trường hợp thông tim bào thai lần này là một sự cân nhắc cực kỳ phức tạp và khó khăn khi phải quyết định dừng thông tim bào thai lần thứ nhất.

10 giờ sáng ngày 28/5, phòng phẫu thuật đặc biệt một lần nữa sáng đèn. Các chuyên gia quyết định can thiệp lại, cố gắng cứu trái tim thai nhi khi mà diễn tiến bệnh đang dần xấu đi.

Khi hình ảnh tim thai hiện lên trên màn hình siêu âm, tất cả đều hiểu đây không chỉ là một thủ thuật, đây là cuộc giải cứu một sinh linh từ tay tử thần ngay trong bụng mẹ.

Thử thách đầu tiên là phải xoay thai nhi khỏi tư thế sấp, ít nhất 120 độ - một thao tác cực kỳ rủi ro. Chỉ cần lệch vài độ, hoặc xoay quá nhanh, dây rốn có thể xoắn, tim thai có thể ngừng đập. Một dụng cụ xoay thai đặc biệt được bác sĩ đưa vào buồng ối. 

Bằng một cách cẩn trọng và khéo léo, các bác sĩ xoay đùi, vai, rồi ngực thai nhi theo chiều kim đồng hồ, đến khi tim thai nằm ở vị trí tối ưu.

Ca can thiệp tim được thực hiện 2 lần cách nhau 7 ngày. Ảnh: BVCC.

Bằng thao tác nhanh gọn và chuẩn xác, ê-kip can thiệp dùng kim chuyên dụng xuyên qua thành bụng mẹ, đi qua lớp cơ tử cung – bánh nhau, xuyên qua thành ngực thai nhi, chọc thẳng vào buồng thất trái, vào chỗ hẹp chỉ còn nhỏ như đầu bút chì.

Tim thai bắt đầu chậm lại, cả ê-kip không còn thời gian để chần chừ. Gần như đồng thời, bác sĩ tim mạch nhanh chóng phối hợp luồn guidewire đưa bóng vào đúng vị trí van động mạch chủ, bơm – nong – rút. Tất cả chỉ diễn ra tích tắc trong vòng vài giây dưới sự tập trung cao độ của cả ê-kip.

Thuốc vận mạch cho thai được dùng ngay sau đó. Tim thai tăng trở lại đạt 141 lần/phút, trên doppler dòng máu phụt mạnh qua van động mạch chủ. Cả ê-kip vỡ òa, toàn bộ can thiệp hoàn tất thành công. Em bé đã chiến thắng. Cả thai phụ và gia đình đã bật khóc vì xúc động.

TS.BS Đỗ Nguyên Tín – Trưởng Đơn vị Can thiệp tim mạch, Bệnh viện Nhi đồng 1 – chia sẻ: "Đây là một trong những ca can thiệp căng thẳng nhất, không chỉ vì bệnh lý tim bẩm sinh diễn tiến nặng mà còn do sản phụ là người nước ngoài. Mọi thứ đều đòi hỏi sự chính xác và thận trọng tuyệt đối. Lần can thiệp đầu thất bại, nhưng chính quyết định dừng lại đúng lúc ấy đã cho chúng tôi cơ hội thực hiện lần hai thành công. Khoảnh khắc thông tim thành công, cả sản phụ, gia đình và ê-kíp đều bật khóc. Cảm xúc vỡ òa sau bao áp lực dồn nén".

Sau 2 lần căng não, các chuyên gia của Bệnh viện Từ Dũ và Bệnh viện Nhi đồng 1 đã thực hiện thông tim thành công cho ca thai nhi thứ 9. Ảnh: BVCC.

Viết tiếp khát vọng y học không biên giới

Các chuyên gia nhận định: "Ca can thiệp ngày 28/5 là ca khó nhất trong 9 ca can thiệp tim bào thai tại Bệnh viện Từ Dũ từ trước đến nay, là một cột mốc lớn về kỹ thuật chuyên môn".

Việc một bệnh viện Singapore chủ động chuyển bệnh nhân sang Việt Nam là minh chứng cho sự công nhận khu vực đối với năng lực y học bào thai của nước ta. Nó đánh dấu bước ngoặt mới của y học bào thai tại Việt Nam. Đó là, không chỉ chữa bệnh trong nước, mà còn trở thành điểm đến của bệnh nhân nước ngoài.

Ca can thiệp thành công là kết tinh của chuyên môn, lòng nhân ái và niềm tin không lay chuyển. Đó không chỉ là thành công y khoa, mà là chiến thắng của tình yêu thương và tinh thần không bỏ cuộc.