Bị bệnh, có nên 'khám' với bác sĩ AI?

Để sử dụng bác sĩ AI hiệu quả, bạn cần hiểu rõ vai trò của nó: một công cụ hỗ trợ, không phải bác sĩ thực thụ.

Bạn có bao giờ "hỏi Google" khi thấy nhức đầu, đau bụng hay mất ngủ không rõ nguyên nhân? Ngày nay, không chỉ Google, mà các công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) cũng đang đóng vai trò như một "bác sĩ ảo" sẵn sàng đưa ra chẩn đoán, lời khuyên và thậm chí là gợi ý cách điều trị chỉ trong vài giây. 

Nhưng liệu ta có nên hoàn toàn tin tưởng vào những "bác sĩ AI" này?

AI làm bác sĩ như thế nào?

Trí tuệ nhân tạo trong y tế hoạt động dựa trên khả năng phân tích dữ liệu cực lớn từ các tài liệu y khoa, hồ sơ bệnh án, triệu chứng, hình ảnh chẩn đoán và nghiên cứu lâm sàng. 

Khi bạn nhập vào một mô tả như: "Đau bụng bên phải, sốt nhẹ, buồn nôn", AI sẽ nhanh chóng so sánh với hàng triệu trường hợp tương tự và đưa ra một số khả năng như viêm ruột thừa, rối loạn tiêu hóa hoặc nhiễm trùng đường ruột.

Một số hệ thống AI y tế phổ biến hiện nay bao gồm:

Chatbot y tế: như HealthTap, Ada, Babylon Health hay AI tích hợp trong ChatGPT.

AI chẩn đoán hình ảnh: đọc phim X-quang, MRI nhanh hơn bác sĩ.

Hệ thống hỗ trợ lâm sàng: hỗ trợ bác sĩ đưa ra phác đồ điều trị.

Ưu điểm của "bác sĩ AI":

1. Tiện lợi và nhanh chóng

Thay vì phải chờ hàng giờ đồng hồ tại bệnh viện, bạn có thể nhận được đánh giá sơ bộ chỉ trong vài phút. Với người ở vùng sâu vùng xa, điều này cực kỳ hữu ích khi không dễ tiếp cận bác sĩ chuyên khoa.

2. Tiết kiệm chi phí

Nhiều ứng dụng AI miễn phí hoặc có chi phí rất thấp so với việc khám tại các cơ sở y tế tư nhân. Với các triệu chứng nhẹ hoặc theo dõi bệnh mãn tính, AI có thể giúp giảm đáng kể chi phí y tế.

3. Hỗ trợ bác sĩ

AI có thể giúp bác sĩ phân tích dữ liệu, phát hiện những dấu hiệu mà con người dễ bỏ sót. Nhiều bệnh viện lớn hiện đang dùng AI để hỗ trợ chẩn đoán ung thư, bệnh tim mạch hay theo dõi bệnh nhân nặng.

4. Khả năng tiếp cận 24/7

Bạn có thể "hỏi bệnh" vào bất cứ lúc nào - 3h sáng hay giữa kỳ nghỉ lễ - AI vẫn trả lời nhanh chóng và không bao giờ mệt mỏi.

Rủi ro khi quá tin "bác sĩ AI"

1. Chẩn đoán sai hoặc không đầy đủ

AI chỉ giỏi khi có đủ dữ liệu và ngữ cảnh. Nhưng nhiều khi người dùng mô tả triệu chứng không chính xác, thiếu chi tiết hoặc nhập nhầm thông tin. Khi đó, AI có thể đưa ra chẩn đoán sai lệch hoặc nguy hiểm. Ví dụ: Đau ngực có thể là do đầy hơi, nhưng cũng có thể là cơn nhồi máu cơ tim!

2. Không thay thế được kinh nghiệm lâm sàng

Một bác sĩ thật không chỉ dựa vào triệu chứng mà còn quan sát sắc mặt, nghe nhịp tim, hỏi kỹ tiền sử bệnh… Những điều này hiện tại AI chưa thể làm được. Ngoài ra, yếu tố cảm xúc hay sự đồng cảm và giao tiếp là điều AI không thể thay thế.

3. Nguy cơ tự ý điều trị sai cách

Nhiều người dùng "hỏi AI" rồi mua thuốc tự điều trị, bỏ qua khám bác sĩ. Điều này tiềm ẩn nhiều nguy cơ, đặc biệt với bệnh nặng hoặc phức tạp. AI không thể kê đơn thuốc, càng không thể thay thế xét nghiệm lâm sàng.

4. Vấn đề bảo mật và quyền riêng tư

Thông tin sức khỏe là dữ liệu nhạy cảm. Việc nhập triệu chứng cá nhân vào một hệ thống AI có thể dẫn đến nguy cơ bị rò rỉ dữ liệu, nếu không được bảo mật đúng mức.

Nên sử dụng AI y tế thế nào cho đúng?

Dùng AI như một công cụ hỗ trợ, không phải người thay thế bác sĩ.

Chỉ nên tin tưởng vào các ứng dụng AI y tế được cấp phép, uy tín và bảo mật thông tin tốt.

Dùng AI để tìm hiểu thêm thông tin sức khỏe, theo dõi triệu chứng nhẹ, hoặc chuẩn bị tốt hơn trước khi đi khám thật.

Luôn tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên môn trước khi dùng thuốc hoặc điều trị bất kỳ điều gì.