10 dấu hiệu cho thấy thuốc chống trầm cảm không hợp hoặc kém tác dụng

Đối với nhiều người, việc tìm ra phương pháp điều trị trầm cảm phù hợp đòi hỏi phải trải qua quá trình thử nghiệm. Một loại thuốc chống trầm cảm cụ thể có thể hiệu quả với người này nhưng lại không hiệu quả với người kia. Trong những trường hợp khác, một người có thể bắt đầu cảm thấy khỏe hơn khi dùng thuốc chống trầm cảm, nhưng các tác dụng phụ quá khó chịu khiến họ không thể tiếp tục dùng thuốc.

Một đánh giá về các nghiên cứu trước đây với 21 loại thuốc chống trầm cảm đã kết luận rằng, mặc dù các loại thuốc này là phương pháp điều trị trầm cảm hiệu quả, nhưng một số loại thuốc có tác dụng tốt hơn những loại khác và một số loại được dung nạp tốt hơn những loại khác.

Để tăng cơ hội tìm được loại thuốc chống trầm cảm phù hợp nhất với mình, hãy chú ý các dấu hiệu sau đây cho thấy thuốc chống trầm cảm của bạn không còn hiệu quả hoặc không còn tác dụng như mong đợi.

1. Cảm thấy khỏe hơn ngay lập tức, nhưng không kéo dài

Thuốc chống trầm cảm hoạt động liên quan đến những thay đổi trong các chất dẫn truyền thần kinh trong não, chẳng hạn như serotonin, dopamine và norepinephrine. Những thay đổi này thường mất từ 2 đến 12 tuần để xuất hiện, với đỉnh điểm là từ 6 đến 8 tuần.

Vì vậy, nếu bạn cảm thấy khác lạ (khỏe hơn) ngay sau khi bắt đầu điều trị trầm cảm, đó có thể là tác dụng giả dược. Đôi khi hiệu ứng giả dược đó mất đi và tác dụng thực sự của thuốc chống trầm cảm mới phát huy. Hoặc đôi khi hiệu ứng giả dược mất, nhưng người bệnh không cảm nhận được tác dụng mong muốn của thuốc chống trầm cảm. Trong trường hợp thứ hai này, thuốc không có tác dụng với bạn ngay từ đầu.

Việc tìm ra phương pháp điều trị trầm cảm phù hợp đòi hỏi phải trải qua quá trình thử nghiệm.

2. Đã bỏ lỡ một hoặc nhiều liều thuốc trị trầm cảm

Đây là tình huống khá phổ biến, vì nhiều lý do người bệnh có thể quên liều hoặc uống thuốc không đều đặn. Không uống thuốc chống trầm cảm đều đặn có thể khiến thuốc không phát huy tác dụng như mong đợi, thậm chí thuốc không phát huy tác dụng. Điều này có thể khiến người bệnh từ bỏ phương pháp điều trị rất hiệu quả này.

Hãy đảm bảo rằng bạn thông báo cho bác sĩ về tình trạng quên liều trước khi quyết định ngừng hoặc thay đổi thuốc chống trầm cảm của mình.

3. Tâm trạng vẫn tệ sau vài tháng điều trị

Nghiên cứu cho thấy, người bệnh có thể không thấy được lợi ích đầy đủ của thuốc chống trầm cảm trong vòng 2-3 tháng sau khi bắt đầu dùng thuốc. Nếu điều này xảy ra, hãy thảo luận với bác sĩ đã kê đơn thuốc đó, vì bạn có thể cần thử một loại thuốc chống trầm cảm khác hoặc thay đổi liều dùng.

4. Tràn đầy năng lượng hơn nhưng vẫn cảm thấy buồn

Nếu bạn cảm thấy có nhiều năng lượng thể chất hơn sau khi bắt đầu dùng thuốc chống trầm cảm, nhưng vẫn cảm thấy buồn (trầm cảm). Điều này có nghĩa là thuốc chống trầm cảm bắt đầu có tác dụng nhưng không đúng cách.

Tăng năng lượng thể chất kết hợp với trầm cảm là một sự kết hợp tồi tệ có thể khiến bạn dễ cáu kỉnh hoặc bốc đồng hơn, hoặc tăng nguy cơ tự tử. Vì vậy, hãy báo cáo những triệu chứng này với bác sĩ ngay lập tức.

5. Đang gặp phải những tác dụng phụ khó chịu

Quyết định dùng loại thuốc chống trầm cảm nào là tốt nhất cho bạn thường phụ thuộc vào tác dụng phụ. Ví dụ, nếu người bệnh thường xuyên bị đau đầu, buồn nôn, tăng cân hoặc tác dụng phụ về tình dục khi dùng một loại thuốc chống trầm cảm, có thể cần chuyển sang loại thuốc không hoặc ít có những tác dụng phụ đó…

Người bệnh cần trao đổi với bác sĩ để xem xét các phương án điều trị hiệu quả.

6. Gặp triệu chứng của hội chứng serotonin

Mặc dù thuốc chống trầm cảm có tác dụng giúp người bệnh cảm thấy tốt hơn, nhưng trong một số trường hợp, thuốc chống trầm cảm có thể kết hợp với các loại thuốc hoặc thực phẩm khác mà bạn đang tiêu thụ và dẫn đến hội chứng serotonin. Đây là một tình trạng rất hiếm gặp liên quan đến dư thừa serotonin trong cơ thể.

Các triệu chứng cần chú ý bao gồm sốt, đau nhức, run rẩy, đổ mồ hôi, mệt mỏi, cáu kỉnh, đau đầu dữ dội, lú lẫn, kích động, bồn chồn, chóng mặt, khó nhìn hoặc khó đi lại, co giật cơ, căng cơ hoặc nghiến hàm... Hội chứng serotonin thường xảy ra trong vòng vài ngày hoặc vài tuần sau khi bắt đầu dùng thuốc chống trầm cảm hoặc sau khi tăng liều.

7. Không còn tác dụng như ban đầu

Đối với người đã dùng thuốc chống trầm cảm trong một thời gian dài, cơ thể có thể phát triển khả năng dung nạp. Kết quả là, một loại thuốc từng có tác dụng tốt trong việc xoa dịu nỗi buồn, lo lắng và các triệu chứng khác của bạn không còn tác dụng đó nữa.

Đôi khi việc tăng liều dưới sự giám sát của bác sĩ có thể giúp ích. Ví dụ, nếu bạn đã dùng 10 mg prozac (fluoxetine), bác sĩ có thể tăng liều lên 20 mg. Trong những trường hợp khác, việc thử một loại thuốc hoặc phương pháp điều trị khác sẽ hữu ích. Điều quan trọng là phải thảo luận về việc tăng liều với bác sĩ.

8. Triệu chứng trầm cảm trở nên tồi tệ hơn

Nếu các triệu chứng trầm cảm trở nên tồi tệ hơn ngay sau khi bạn bắt đầu dùng thuốc chống trầm cảm, hoặc chúng thuyên giảm rồi đột nhiên trở nên tồi tệ hơn, thì đó là dấu hiệu cho thấy thuốc chống trầm cảm không có tác dụng, người bệnh nên đi khám ngay lập tức.

Các dấu hiệu cảnh báo cụ thể cần chú ý bao gồm cảm thấy bồn chồn hoặc kích động, đi lại hoặc di chuyển liên tục, vặn tay hoặc cảm thấy mất kiểm soát.

9. Nên kết hợp liệu pháp tâm lý

Nếu bạn thấy thuốc chống trầm cảm có hiệu quả nhưng không như mong đợi, hãy trao đổi với bác sĩ về các phương pháp điều trị khác. Họ có thể đề xuất kết hợp nhiều phương pháp điều trị.

Các lựa chọn có thể bao gồm thử một loại thuốc chống trầm cảm khác hoặc bổ sung tư vấn, liệu pháp tâm lý, bài tập tim mạch giúp cải thiện tâm trạng hoặc liệu pháp ánh sáng vào phác đồ điều trị. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc kết hợp liệu pháp tâm lý với điều trị bằng thuốc mang lại kết quả tốt hơn cho những người bị trầm cảm so với việc chỉ dùng thuốc.

10. Tâm trạng hoặc năng lượng cải thiện quá nhiều

Thuốc chống trầm cảm đôi khi có thể gây ra thay đổi tâm trạng, đặc biệt là ở những người có xu hướng mắc chứng rối loạn lưỡng cực - trầm cảm và hưng cảm. Nếu bạn cảm thấy phấn khích bất thường hoặc trở nên rất cộc lốc với vợ/chồng, cảm thấy cáu kỉnh hơn hẳn hoặc có cơn thịnh nộ bất thường khi lái xe, có lẽ bạn cần thay đổi thuốc chống trầm cảm.

Việc tìm ra thuốc chống trầm cảm phù hợp có thể là một thách thức vì những gì hiệu quả với người này có thể không hiệu quả với người khác. Điều quan trọng là phải nhận ra các dấu hiệu cho thấy cần phải điều chỉnh thuốc. Luôn trao đổi bất kỳ mối quan tâm nào với bác sĩ để xem xét các phương án thay thế đáp ứng nhu cầu của bạn.